U23 Việt Nam và kỳ tích Thường Châu 2018: Hành trình vào chung kết U23 châu Á
Kỳ tích Thường Châu 2018 của U23 Việt Nam: hành trình từ vòng bảng đến trận chung kết U23 châu Á trong tuyết, khoảnh khắc thay đổi lịch sử bóng đá Việt Nam.
Mục lục
- Bối cảnh giải đấu U23 châu Á 2018
- Toàn bộ kết quả của U23 Việt Nam
- Vòng bảng: vé đi tiếp lịch sử
- Tứ kết: loạt luân lưu nghẹt thở trước Iraq
- Bán kết: hạ Qatar, vào chung kết
- Trận chung kết trong tuyết
- Vì sao trận chung kết được nhớ mãi
- Ý nghĩa và di sản để lại
- Lứa Thường Châu bây giờ ra sao
- Câu hỏi thường gặp
Bối cảnh giải đấu U23 châu Á 2018
Đầu năm 2018, U23 Việt Nam tham dự Vòng chung kết U23 châu Á 2018 tổ chức tại Trung Quốc dưới sự dẫn dắt của HLV Park Hang-seo – người mới nhậm chức được vài tháng.
Trước giải, U23 Việt Nam gần như không được ai đánh giá. Đội nằm ở bảng D cùng U23 Hàn Quốc, U23 Australia và U23 Syria — ba đối thủ đều thuộc nhóm mạnh, trong khi Việt Nam chưa từng vượt qua vòng bảng một giải châu lục nào ở cấp độ này. Mục tiêu thực tế được nêu ra khi đó chỉ là "học hỏi kinh nghiệm".
Bản thân HLV Park Hang-seo cũng là ẩn số. Ông tới Việt Nam tháng 10/2017 với hồ sơ khiêm tốn, từng là trợ lý cho Guus Hiddink ở đội tuyển Hàn Quốc tại World Cup 2002 nhưng chưa có thành tích nổi bật khi dẫn dắt độc lập.
Toàn bộ kết quả của U23 Việt Nam
| Vòng | Đối thủ | Kết quả |
|---|---|---|
| Bảng D | U23 Hàn Quốc | Thua 1–2 |
| Bảng D | U23 Australia | Thắng 1–0 |
| Bảng D | U23 Syria | Hoà 0–0 |
| Tứ kết | U23 Iraq | Hoà 3–3 (120') — thắng luân lưu 5–3 |
| Bán kết | U23 Qatar | Hoà 2–2 (120') — thắng luân lưu 4–3 |
| Chung kết | U23 Uzbekistan | Thua 1–2 (sau hiệp phụ) |
Việt Nam qua vòng bảng với 4 điểm (1 thắng, 1 hoà, 1 thua), xếp nhì bảng D.
Vòng bảng: vé đi tiếp lịch sử
Trận 1 (11/1): thua Hàn Quốc 1–2. Đây là chi tiết hay bị nhớ nhầm — Việt Nam thua, không phải hoà. Nhưng màn trình diễn trước một trong những nền bóng đá trẻ mạnh nhất châu Á, với bàn thắng của Nguyễn Quang Hải, cho thấy đội không hề bị lép vế như dự đoán.
Trận 2 (14/1): thắng Australia 1–0. Quang Hải ghi bàn duy nhất ở phút 72. Đây là chiến thắng bước ngoặt, lần đầu tiên một đội U23 Việt Nam đánh bại Australia ở đấu trường châu lục.
Trận 3: hoà Syria 0–0. Trận đấu Việt Nam chỉ cần một điểm. Kết quả hoà đưa đội lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua vòng bảng một giải đấu cấp châu Á ở cấp độ này.
Tứ kết: loạt luân lưu nghẹt thở trước Iraq
U23 Việt Nam cầm hòa U23 Iraq 3–3 sau 120 phút thi đấu đầy kịch tính — một trận đấu mà Việt Nam nhiều lần bị dẫn trước nhưng luôn gỡ hoà — trước khi giành chiến thắng 5–3 trên chấm luân lưu.
Kết quả này đưa Việt Nam trở thành đội bóng Đông Nam Á đầu tiên vào bán kết VCK U23 châu Á. Thủ môn Bùi Tiến Dũng bắt đầu được nhắc đến như một hiện tượng sau loạt sút này.
Bán kết: hạ Qatar, vào chung kết
Trận bán kết diễn ra trong điều kiện thời tiết đã bắt đầu khắc nghiệt tại Thường Châu. U23 Việt Nam hoà U23 Qatar 2–2 sau 120 phút rồi thắng 4–3 ở loạt luân lưu.
Qatar khi đó là đội được đầu tư mạnh bậc nhất châu Á thông qua học viện Aspire, chuẩn bị cho tư cách chủ nhà World Cup 2022. Việc vượt qua họ — lần thứ hai liên tiếp bằng luân lưu — đưa Việt Nam vào chung kết, viết nên trang sử chưa từng có của bóng đá Việt Nam.
Trận chung kết trong tuyết
Trận chung kết diễn ra chiều 27/1/2018 trên sân vận động Thường Châu (Trung Quốc), trong điều kiện bão tuyết: tuyết rơi dày phủ trắng mặt cỏ, nhiệt độ xuống dưới mức đóng băng. Ban tổ chức phải nhiều lần cho người dọn tuyết để kẻ lại vạch vôi.
Diễn biến ghi bàn:
| Phút | Cầu thủ | Đội |
|---|---|---|
| 8' | Ashurmatov | Uzbekistan |
| 41' | Nguyễn Quang Hải | Việt Nam |
| 119' | Sidorov | Uzbekistan |
Uzbekistan mở tỷ số sớm ở phút 8. Đến phút 41, Quang Hải thực hiện cú đá phạt chân trái đưa bóng vòng qua hàng rào vào góc cao khung thành — bàn thắng sau này được gọi là "cầu vồng trong tuyết", một trong những khoảnh khắc biểu tượng nhất lịch sử thể thao Việt Nam.
Hai đội hoà 1–1 hết 90 phút và gần như trọn vẹn hiệp phụ. Đến phút 119 — chỉ một phút trước loạt luân lưu — từ quả phạt góc của Khamdamov, Andrey Sidorov đệm bóng cận thành hạ Bùi Tiến Dũng, ấn định 2–1 cho Uzbekistan.
U23 Việt Nam giành ngôi Á quân. Đội cũng nhận giải Fair Play của giải đấu.
Vì sao trận chung kết được nhớ mãi
Một trận thua thường không trở thành ký ức tập thể. Trường hợp Thường Châu là ngoại lệ, vì vài lý do cộng hưởng.
Điều kiện thi đấu phi lý. Các cầu thủ đến từ vùng nhiệt đới, chưa từng tập luyện trên tuyết, phải đá 120 phút trong bão tuyết. Hình ảnh cầu thủ Việt Nam dọn tuyết trên sân và tiếp tục thi đấu đã vượt ra khỏi phạm vi thể thao.
Thời điểm thua. Phút 119 — khi cả nước đã chuẩn bị tinh thần cho loạt luân lưu mà Việt Nam vừa thắng hai lần liên tiếp. Cách thua này khiến cảm xúc đọng lại lâu hơn một trận thua thông thường.
Bối cảnh kỳ vọng. Đội xuất phát với vị thế không ai đánh giá, nên mỗi vòng đấu vượt qua đều là phần thưởng chứ không phải nghĩa vụ. Áp lực gần như bằng không, và điều đó giải phóng lối chơi.
Ý nghĩa và di sản để lại
- Là thành tích tốt nhất của bóng đá trẻ Việt Nam tại một giải đấu châu lục tính đến thời điểm đó, và Việt Nam là đội Đông Nam Á đầu tiên vào chung kết giải này.
- Tạo nền tảng niềm tin cho hàng loạt thành công sau đó của HLV Park Hang-seo: hạng tư ASIAD 2018, vô địch AFF Cup 2018, tứ kết Asian Cup 2019, HCV SEA Games 2019 và 2021.
- Thay đổi cách người hâm mộ trong nước nhìn nhận khả năng cạnh tranh của bóng đá Việt Nam ở tầm châu lục — từ tâm thế "dự cho biết" sang đặt mục tiêu thực sự.
- Đưa hình ảnh bóng đá Việt Nam lan toả ra khu vực và châu lục, thu hút sự quan tâm lớn từ nhà tài trợ và truyền thông quốc tế.
Lứa Thường Châu bây giờ ra sao
Phần lớn đội hình Thường Châu trở thành trụ cột đội tuyển quốc gia trong nhiều năm sau đó:
- Nguyễn Quang Hải — cầu thủ hay nhất của lứa, trưởng thành từ lò đào tạo Hà Nội FC, sau đó ra nước ngoài thi đấu tại Pau FC (Pháp) trước khi trở lại V-League.
- Đoàn Văn Hậu — hậu vệ cánh trái, từng sang Heerenveen (Hà Lan), sự nghiệp bị ảnh hưởng nhiều bởi chấn thương.
- Bùi Tiến Dũng — thủ môn hùng của hai loạt luân lưu, nhưng sự nghiệp sau đó không duy trì được phong độ ở cấp đội tuyển.
- Nguyễn Công Phượng, Lương Xuân Trường — sản phẩm học viện HAGL JMG, cùng nhóm cầu thủ Việt Nam đầu tiên xuất ngoại.
Một điểm được bàn nhiều: lứa Thường Châu là thế hệ vàng, nhưng bóng đá Việt Nam chưa tái lập được thành tích tương tự ở cấp châu lục sau đó — bài toán về tính liên tục của công tác đào tạo trẻ.
Câu hỏi thường gặp
U23 Việt Nam thua ai ở chung kết U23 châu Á 2018? Thua U23 Uzbekistan 1–2 sau hiệp phụ, ngày 27/1/2018 tại Thường Châu (Trung Quốc). Bàn quyết định của Sidorov đến ở phút 119.
Ai ghi bàn thắng nổi tiếng trong trận chung kết? Nguyễn Quang Hải, bằng cú đá phạt chân trái ở phút 41 — bàn thắng được gọi là "cầu vồng trong tuyết".
U23 Việt Nam thắng những trận nào ở giải 2018? Thắng Australia 1–0 ở vòng bảng, thắng Iraq 5–3 (luân lưu, hoà 3–3) ở tứ kết và thắng Qatar 4–3 (luân lưu, hoà 2–2) ở bán kết.
U23 Việt Nam có hoà Hàn Quốc ở vòng bảng không? Không. Việt Nam thua Hàn Quốc 1–2 ở trận mở màn ngày 11/1/2018, Quang Hải ghi bàn danh dự. Đội đi tiếp nhờ thắng Australia và hoà Syria.
Vì sao gọi đây là "kỳ tích Thường Châu"? Vì Thường Châu (Trung Quốc) là địa điểm tổ chức, và hành trình từ đội không được đánh giá cao đến ngôi Á quân — trong điều kiện bão tuyết — được xem là kỳ tích vượt ngoài mọi dự đoán.
U23 Việt Nam có nhận giải thưởng nào không? Đội nhận giải Fair Play của giải đấu. Danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất thuộc về Odiljon Hamrobekov của Uzbekistan.